Mesnevi Nedir yazısına puan ver :
1 Puan2 Puan3 Puan4 Puan5 Puan6 Puan7 Puan8 Puan9 Puan10 Puan | 8,25 / 10 | 20 kisi / 165 puan verdi.
Loading ... Loading ...
Bu siteyi beğendinmi?

Mesnevi nedir
“Mesnevî”, edebiyat terimi olarak ilk kez İran’da kullanılmış, fakat ilk örnekleri Arap edebiyatında verilmiştir. Türk edebiyatına ise İran’dan geçmiş ve 11.-19. yy.lar arasında bu nazım şekli ile pek çok eser verilmiştir.

“Mesnevî” sözcüğünün köküne inecek olursak, Arapça’dan (s,n,y kökünden) gelmiştir.

Mesnevî, kendi arasında kafiyeli beyitlerden oluşmuş bir nazım şeklidir (aa/bb/cc…). Beyit sayısı bakımından hiçbir kısıtlayıcı kurala bağlı değildir, iki ile on binlerce beyit arasında değişen bir genişliktedir. Gerek beyitler arasında kafiye bağlantısı bulunmaması gerek beyit sayısının sınırlı olmaması, şairlerin işledikleri konuyu istedikleri kadar genişletmelerine imkân sağlamış, bu yüzden de çok kullanılan bir nazım şekli olmuştur.

Yalnız, uzun olduğu için aruzun kısa kalıplarıyla yazılması genellikle tercih edilir.Hatta, aruzun fe’ûlün / fe’ûlün / fe’ûlün / fê’ûl kalıbına, Şehname vezni de diyoruz. Nedeni, İran Edebiyatında verilmiş olan bu eserin mesnevî nazım şeklinde verilmiş ilk olgun eser olmasıdır.

Mesnevinin Özellikleri
1. Her beyti kendi arasında kafiyelidir. Yani aa, bb, cc, dd…
2. Bu şiirlerde konu ve beyit sayısı bakımından sınır olmadığı için Divan şairleri bu tür ile uzun şiirler yazmışlardır. Mesela, Mevlana’nın Mesnevi’si 25.700 beyitten oluşmuştur. Ünlü İran Şairi Firdevsî’nin Şeh-nâme’si de yaklaşık 60.000 beyittir.
3. Edebiyatımıza İran Edebiyatı’ndan geçmiştir.
4. Mesnevide beyitler, kendi içinde anlam birliğine sahiptir, beyitler arasında konu birliği gözetilir.
5. Her beytin ayrı ayrı kafiyelenişi yazma kolaylığı sağlar.
6. Uzun mesnevilerde monotonluğu ortadan kaldırmak için hikaye kahramanının ağzından söylenen gazellere de yer verilmiştir.
7. Bazı şairler beş veya beşten fazla mesnevi yazmışlardır. Bunlar da ayrı isimlerle anılır. Beş mesnevinin bir araya gelmesiyle oluşturulmuş esere hamse denir. Ali Şir Nevâî, Taşlıcalı Yahya, Hamdullah Hamdi, Nergisî hamse şairlerinden bazılarıdır.
8. Aruzun kısa kalıpları ile yazılır.
9. Edebiyatımızda mesnevi türünün ünlü isimleri şunlardır: Fuzûlî, Şeyhi, Nâbî, Şeyh Galip.
10. Mesnevilerde çeşitli konular işlenir.

Mesnevi Çeşitleri
1. Aşk konulu mesneviler: Fuzûlî- Leyla vü Mecnun
2. Dinî ve tasavvufî mesneviler: Mevlid (Vesiletü’n-Necat)- Süleyan Çelebi, Şeyh Galib- Hüsn ü Aşk
3. Tarihi- Destanî mesneviler: Mihailoğlu Ali Beğ – Gazavatnâme
4. Bir şehri ve güzelliklerini anlatan mesneviler: Bu tip mesnevilere şehr-engiz de denir. Türk edebiyatına özgü bir mesnevi türüdür. Önemli bir kenti güzellikleri ve önemli özellikleri ile anlatmayı amaçlar. Taşlıcalı Yahya – İstanbul Şehr-engizi, Enderunlu Fazıl – Zenan-nâme.
5. Hiciv ve mizah konulu mesneviler: Toplumun ya da kişilerin aksak ve eksik yönlerini, zaaflarını yermek ve bir anlamda ibret vermek amacıyla yazılan iğneleyici mesnevilerdir.Şeyhi’nin Harname’si bu tür mesnevilerin en güzel örneğidir.
6. Ahlakî-öğretici mesneviler: Nâbî- Hayriyye

Türk Edebiyatında Mesnevi
Türk Edebiyatında ilk uzun mesnevî 11. yüzyılda Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig adlı eseridir. Bu eserin yapısına bakıldığında uygun yerlere dörtlükler yerleştirilmiş, sonunda da kasideye benxer parçalar konulmuş, 6645 beyitten oluştuğu görülür.

Başında münâcât, nât ve eserin sunulduğu Tabgaç Buğra Han’a övgüler ile başlar. Bu yapısına bakıldığındaeksiksiz bir mesnevî örneği görmemiz mümkündür.

13. yüzyılda Mevlânâ’nın yazdığı 25.618 beyitlik Mesnevî-i Mânevi adlı eseri Farsça olduğu halde önceden de belirttiğim gibi Türk şairleri üzerinde, Anadolu’da derin etkiler bırakmış ve örnek alınmıştır.

13. yüzyıl sonunda Şeyyâd Hamza’nın yazdığı Yusuf u Züleyhâ adlı 1529 beyitlik mesnevî de ilk aşk mesnevîsidir.

14. yüzyılda Anadolu’nun önemli mutasavvıflarından Yunus Emre de Risâletü’n Nushiyye adlı eserini mesnevî olarak yazmış ve bu eser 573 beyitten meydana gelmiştir.

Âşık Paşa’nın 12.000 beyitlik Garîbnâme eseri Mevlânâ örnek alınarak yazılmış hikayeler ve içeriğindeki gazellerle ahlâkî ve tasavvufî bir eserdir.

15. yüzyıldan itibaren Türk edebiyatında mesnevî hızla gelişmiştir.Bu dönemde Ahmed-i Dâ’i'nin Çengnâme’si, Süleyman Çelebi’nin Mevlid’i, Şeyhî’nin Husrev ü Şîrîn’i ve Harnâme’siunutulmayacak ve önemli eserlerdendir…

16. yüzyılda Türk Edebiyatında önemli mesnevî şairlerinin olduğu görülür…Tâcîzâde Câfer Çelebi’nin 3571 beyitli Hevesnâme’si, Ahî’nin (“Benli Hasan” olarak da anılır.) Hikâye-i Şîrîn ü Pervîz mesnevîsi, Revânî’nin İşretnâme’si, Hakîrî’nin Leylâ vü Mecnûn’u da dönemin önemli eserlerindendir.

Fuzûlî ve Mesnevî
16. yüzyılda üstad Fuzûlî’dir.
440 beyitlik Beng ü Bâde adlı mesnevîsinde afyonla şarabı karşılaştırmış ve çeşitli yiyecek ve içecekleri kişileştirerek onları maceralara sürüklemiştir.

1535′de yazmış olduğu Leylâ vü Mecnûn (3036 beyit) eserini de mesnevî edebiyatının şaheserlerinden saymaktayız.

Bu eserinde, Leyla ile Mecnun’un tutuldukları maddi (dünyevî) aşkın daha sonra ilahî aşka dönüştüğüne tanık oluruz.

Sohbetü’l-esmâr (Meyvelerin sohbeti) adlı eseri de 200 beyitten oluşan bir mesnevîdir.

Mesnevi Nedir
Mesnevi özellikle Arap Fars ve Osmanlı edebiyatında kendi aralarında uyaklı beyitlerden oluşan ve aruz ölçüsüyle yazılan divan edebiyatı şiir biçimidir.

Arapçada “müzdevice” denilen mesnevi türü ilk olarak 10uncu yüzyılda İran edebiyatında ortaya çıkmıştır. Türk edebiyatına girişi 11inci yüzyılda Yusuf Has Hacibin Kutadgu Bilig adlı yapıtıyla başlar. Kutadgu Bilig mesnevî nazım biçimiyle kaleme alınmış hacimli bir siyasetnâme örneğidir.mesnevi kitap olarakda yazılmıştır

Her beytinin kendi arasında kafiyelenmesi hem yazma kolaylığı sağlar hem de daha uzun metinlerin bu şekle uygun olarak kaleme alınmasına imkân tanır. Diğer nazım şekillerindeki kafiye bulma zorluğu şairleri uzun metinlerde bu şekli kullanmaya teşvik etmiştir. Bu nedenle uzun aşk öykülerinde destanlarda mesnevi kullanılmıştır. Mesnevi bir eser başlıca tevhid münacat natmiraciye olmak üzere dört bölümden oluşur Mesneviler aşk mesnevileri (Fuzulî-Leyla vü Mecnun)dinî-tasavvufi mesneviler(Süleyman Çelebi-Mevlit) ahlaksal ve öğretici mesneviler ( Şeyhî-Harnâme)savaş ve kahramanlık konusunu işleyen gazavatnameler bir kentin güzelliklerini anlatan şehrengizler ve mizahi mesneviler diye ayrılabilir.

Divan şiirinde her beytinin dizeleri kendi arasında uyaklı aruzun genellikle kısa kalıplarıyla yazılan nazım biçimine ve bu biçimde yazılmış yapıtlara mesnevi denir. Mesneviler konularına göre üçe ayrılır: Destansı nitelikteki mesneviler (Firdevsi’nin Şehname’si) ; öğretici nitelikteki mesneviler (Nabi’nin Hayriye’si) ; din ve tasavvufla ilgili mesneviler (Mevlana’nın Mesnevi’si Fuzuli’nin Leyla ile Mecnun’u Şeyh Galip’in Hüsn’ü Aşk’ı) . Ayrıca padişahların savaşlarını anlatan manzum yapıtlar (gazavatnameler) kentleri ve kentlerdeki güzelleri anlatan yapıtlar (şehrengizler) bazı yergi türündeki yapıtlar mesnevi nazım biçimiyle yazılmıştır. Mesnevi İran edebiyatında ortaya çıkmış (İran edebiyatında Genceli Nizami ve Cami bu türün başlıca adlarıdır) . Genceli Nizami’nin beş mesnevisinden oluşan Hamse’si sonradan Divan edebiyatı ozanları tarafından da örnek olarak alınmıştır. Türk edebiyatında ilk mesnevi Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig adlı yapıtıdır. Her beyti kendi içinde uyaklı uzun nazım biçimidir.Bir anlamda Divan edebiyatında manzum hikayelerin yazıldığı bir biçim olarak da tanımlayabiliriz. Mevlânânın ünlü tasavvufi mesnevisi 25.700 beyitten oluşmuştur.

Mesneviler aşk dini ve tasavvufi ahlaki-öğretici savaş ve kahramanlık bir şehri ve şehrin güzelliklerini anlatma mizah gibi türlü konularda yazılmıştır. Divan edebiyatında roman ve hikaye gibi türler olmadığı için mesneviler bir bakıma bu türlerin yerini tutmuşlardır. On bölümden oluşur.Aynı şair tarafından yazılmış beş mesneviye Hamse adı verilir. Hamse sahibi olarak tanınmış önemli divan şairleri: Ali Şir Nevâi Taşlıcalı Yahya Nevi-zâde Atâidir.

Mesnevi
Divan edebiyatının nazım biçimlerinden biri olan mesnevinin sözlük anlamı ikişer ikişerdir. Her beyti kendi içinde uyaklı olan mesnevi aruz vezninin kısa kalıplarıyla yazılır. Mesnevi Sasaniler döneminde (224-651) İran’da doğmuş oradan çeviri yoluyla Arap edebiyatına girmiştir. Türk edebiyatında mesnevi tarzında yazılmış en eski yapıt 11. yüzyılda Yusuf Has Hacib’in kaleme aldığı Kutadgu Bilig’dir. Asıl gelişimini İran edebiyatında gösteren mesnevi ile önce destanlar kaleme alınmış onu soyut aşk öyküleri izlemiş her beytin kendi içinde uyaklı olmasının getirdiği kolaylık yüzünden dinsel öyküler öğüt verici öğretici kitaplar çoğunlukla mesnevi biçiminde yazılmıştır. Hatta mesnevi tarzında kaleme alınmış manzum tarihler sözlükler bile vardır.

Mesneviler genellikle uzun şiirler oldukları halde (örneğin İranlı şair Firdevsi’nin Şehnameci 60 bin beyit; Mevlana’nın Mesnevi’si yaklaşık 26 bin beyittir) beş mesnevi birden yazan şairlere de rastlanmıştır; bunlara hamse sahibi (beş yapıtı olan) şair denir. Bununla birlikte kısa mesneviler ve divanlara serpiştirilmiş mesnevi parçaları da vardır. Arap İran ve Türk edebiyatında birçok şair de aynı konuyu işleyen (örneğin Leyla ile Mecnun) çeşitli mesneviler yazmışlardır.

Mesnevi kendi içinde bölümlere ayrılır. Hemen her mesnevide önce bir dibace (önsöz) vardır. Bunu tevhid (tanrının birliği) münacât (tanrıya yakarış) naat (peygambere övgü) mehdiye (yapıtın sunulduğu kişiye övgü) sebeb-i telif (yapıtın yazılış nedeni) agaz-ı destan (konuya başlangıç) asıl konunun yer aldığı bölüm ve hatime (sonuç) bölümleri izler. Birçok mesnevide naat bölümünden sonra miraç (peygamberin göğe yükselişi) bölümü de bulunur. Nazım biçimini tekdüzelikten kurtarmak amacıyla özellikle asıl konunun yer aldığı bölüme gazel başta olmak üzere başka türden şiirlerin katıldığı da görülmüştür.

Divan şairlerinin bir bölümü (Baki Nef’i Nedim gibi) kolay bir nazım biçimi saydıklarında mesneviye yakınlık duymamış buna karşılık birçok büyük şair (Mevlana Fuzuli Nev’izade AtaiNabi Şeyh Galib gibi) mesnevi tarzında çok güzel yapıtlar ortaya koymuşlardır. Divan edebiyatında son örneklerine 19. yüzyılda rastlanan mesnevi Tanzimat döneminde bazı manzum tiyatro yapıtlarında (örneğin Abdülhak Hamid’in) da kullanılmıştır.

Mesnevi, Mesnevi nedir, Mesnevi ne demek, Mesnevinin özellikleri, Mesnevi özellikleri, Mesnevi nedir özellikleri nelerdir, Mesnevi nedir özellikleri, Mesnevi nedir ve özellikleri, Mesnevi nedir?, Mesnevi nedir edebiyat, Mesnevi özellikleri nelerdir,

Bu yazıda aradığınız konu yoksa soruyu yazın paylaşılsın ve eklensin