Hakkında Bilgi

Ünlü daralması nedir

Ziyaretçi tarafından sorulmuş soru, Cevaplandı.

Ünlü daralması nedir
“-a,e” ünlüleriyle biten kelimelere şimdiki zaman eki olan “–yor” u veya “y” ünsüzüyle başlayan b ir eki getirdiğimizde bu ünlüler ses uyumuna göre “ı,i,u,ü”ye dönüşür . Bu ses olayına ünlü daralması denir.
Gözle-yor>gözlüyor sakla-yor>saklıyor
Kana-yor>kanıyor gizle-yor>gizliyor
Anla- , bekle-, gözle- , ayıkla- , sakla-,... örneklerinde ünlü daralması görülüyor. Bunu benzer fiillerle karıştırmamak gerekiyor.
Sil-yor>siliyor
Al-yor>alıyor
Yansı-yor>yansıyor kelimelerinde ünlü daralması yoktur.

“y” sesinin daraltıcı özelliği sadece “-yor “ ekinde görülmez, “-yor” ekinin olmadığı yerlerde de “-y” nin daraltıcı özelliği vardır.
de-y-en > diyen
ye-y-ecek>yiyecek
de-y-erek>diyerek
ye-y-en>yiyen
ne-ye>niye
Bu iki- üç kelime haricinde “-y” nin daraltıcılık özelliği söz konusu değildir.
“gelmiyecek” diye değil “gelmeyecek” diye yazılır ; keza “anlıyacak”, “bekliyecek” , “söyliyecek” fiilleri de bu şekilleriyle yanlıştır.

Sözcüklerin sonlarında bulunan geniş ünlüler (a, e) özellikle “-yor” ekinin darlaştırıcı özelliğinden dolayı daralarak ı, i, u, ü dar ünlülerine dönüşür. Buna ünlü daralması denir.

Örnek:
bekl-e-yor > bekl-i-yor
kalm-a-yor > kalm-ı-yor
özl-e-yor > özl-ü-yor
soll-a-yor > soll-u-yor
Örneklerinde bu daralma görülmektedir.

“-yor” ekinden başka bir ekin ya da sesin darlaştırma özelliği yoktur. Ancak tek heceli olan “de- , ye-” fiilleri, kendinden sonra gelen “y” sesinden dolayı darlaşabilir.

Örnek:
de - yor > di - yor
de - yerek > di - yerek
de - yen > di - yen

Ancak bazen darlaşma olmayabilir.
Örnek:
de - y - ince > de - y - ince



Ünlü daralması, Ünlü daralması hakkında bilgi, Ünlü daralması ile ilgili bilgi, Ünlü daralması nedir, Ünlü daralması ne demek, Ünlü daralması özellikleri,
Eitim ve gretim Eitim ve gretim